Эксплойт — ойындағы қатеден немесе механикалардың көзделмеген өзара әрекетінен пайда табу тәсілі. Ойыншы ойынды бастапқыда жоспарланғаннан өзгеше жұмыс істетіп, нәтижесін өз пайдасына қолданады. Атау ағылшынның exploit сөзінен шыққан: бұл мәнмәтінде ол бір нәрсені пайда табу мақсатында пайдаланумен байланысты.
Ойыншылар эксплойт деп тәсілдің өзін де, оны қолдануды да атайды. «Эксплойт табылды» деген тіркес ойынның кемшілігі арқылы артықшылық алудың жолы анықталғанын білдіреді. «Эксплойт қолданып жүр» десе, ойыншының сол мүмкіндікті пайдаланып жүргені айтылады. Алайда кез келген қате пайдалы емес: ақау ешқандай артықшылық берместен, ойнауға кедергі келтіруі мүмкін.
Қате және оны пайдалану
Баг — ойын жұмысындағы қате. Эксплойт — сол қатені немесе көзделмеген ерекшелікті өз пайдасына жарату тәсілі. Сондықтан бұл сөздер өзара байланысты болғанымен, бірін-бірі толық алмастырмайды: багты табу эксплойтты пайдалану дегенді білдірмейді.
Шартты мысал: соқтығысуды өңдеу қатесінің салдарынан кейіпкер қозғалысты тоқтатуға тиіс кедергіден өтіп кетеді. Арғы бетке кездейсоқ өтіп кету — багқа тап болу. Кедергіні айналып өтіп, артықшылық алу үшін сол әрекетті әдейі қайталау — эксплойтты пайдалану. Мұнда нақты карта немесе батырмаларды басу реті емес, ақауды өз пайдасына қолдану маңызды.
Эксплойт міндетті түрде бөгде бағдарламалық жасақтаманы қажет етпейді. Кейде ойынның өзінде қолжетімді әрекеттер жеткілікті. Бірақ бөгде бағдарламаның болмауы тәсілді автоматты түрде рұқсат етілген етпейді: ережелер қателерді әдейі пайдалануға тікелей тыйым салуы мүмкін.
Рұқсат етілген тәсілден айырмашылығы
Ерекше тактика, күрделі қозғалыс немесе мүмкіндіктердің күтпеген үйлесімі эксплойт табылды деген сөз емес. Кейбір бірден байқала бермейтін тәсілдер ережеге сай болып, ойынның қалыпты бөлігіне айналады. Даулы жағдайларда әзірлеушінің ресми түсіндірмелері, ал жарыстарда регламент пен төрешілердің шешімдері маңызды.
Талқылауларда бұл сөз айыптау ретінде де жиі қолданылады. Үлкен артықшылықтың өзі эксплойт бар екенін дәлелдемейді: нәтиженің қатеге байланысты екенін және мұндай әрекетке рұқсат берілгенін анықтау маңызды. Тыйым салынған қателерді пайдаланғаны үшін жаза ойынның немесе жарыстың ережелеріне байланысты болады және есептік жазбаны бұғаттауды не жарыстан шеттетуді қамтуы мүмкін.